% Adopted local quality copy; source page renders and all original answer files are preserved. 解答 円柱の底面を z = 0 z=0 z = 0 、上面を z = 3 z=\sqrt3 z = 3 とし、軸を z z z 軸にとる。球の中心は原点である。高さ z z z の水平断面で、球の円板の半径の二乗は r 2 − z 2 r^2-z^2 r 2 − z 2 、円柱の円板の半径の二乗は 1 1 1 だから、共通部分の断面積は A ( z ) = π min { 1 , r 2 − z 2 } ( 0 ≦ z ≦ min { r , 3 } ) \displaystyle
A(z)=\pi\min\{1,r^2-z^2\}\quad(0\le z\le\min\{r,\sqrt3\}) A ( z ) = π min { 1 , r 2 − z 2 } ( 0 ≦ z ≦ min { r , 3 }) である。r > 1 r>1 r > 1 では両断面の半径が等しくなる高さを a = r 2 − 1 a=\sqrt{r^2-1} a = r 2 − 1 とおく。
0 ≦ r ≦ 1 0\le r\le1 0 ≦ r ≦ 1 : V ( r ) = π ∫ 0 r ( r 2 − z 2 ) d z = 2 π r 3 3 . \displaystyle
V(r)=\pi\int_0^r(r^2-z^2)\,dz=\frac{2\pi r^3}{3}. V ( r ) = π ∫ 0 r ( r 2 − z 2 ) d z = 3 2 π r 3 .
1 < r ≦ 3 1<r\le\sqrt3 1 < r ≦ 3 : a < r ≦ 3 a<r\le\sqrt3 a < r ≦ 3 より V ( r ) = π ( a + ∫ a r ( r 2 − z 2 ) d z ) = 2 π 3 ( r 3 − a 3 ) = 2 π 3 ( r 3 − ( r 2 − 1 ) 3 / 2 ) . \displaystyle
\begin{aligned}
V(r)&=\pi\left(a+\int_a^r(r^2-z^2)\,dz\right)\\
&=\frac{2\pi}{3}\left(r^3-a^3\right)
=\frac{2\pi}{3}\left(r^3-(r^2-1)^{3/2}\right).
\end{aligned} V ( r ) = π ( a + ∫ a r ( r 2 − z 2 ) d z ) = 3 2 π ( r 3 − a 3 ) = 3 2 π ( r 3 − ( r 2 − 1 ) 3/2 ) .
3 < r < 2 \sqrt3<r<2 3 < r < 2 : a < 3 < r a<\sqrt3<r a < 3 < r なので V ( r ) = π ( a + ∫ a 3 ( r 2 − z 2 ) d z ) = π ( 3 ( r 2 − 1 ) − 2 3 a 3 ) = π ( 3 ( r 2 − 1 ) − 2 3 ( r 2 − 1 ) 3 / 2 ) . \displaystyle
\begin{aligned}
V(r)&=\pi\left(a+\int_a^{\sqrt3}(r^2-z^2)\,dz\right)\\
&=\pi\left(\sqrt3(r^2-1)-\frac23a^3\right)\\
&=\pi\left(\sqrt3(r^2-1)-\frac23(r^2-1)^{3/2}\right).
\end{aligned} V ( r ) = π ( a + ∫ a 3 ( r 2 − z 2 ) d z ) = π ( 3 ( r 2 − 1 ) − 3 2 a 3 ) = π ( 3 ( r 2 − 1 ) − 3 2 ( r 2 − 1 ) 3/2 ) .
r ≧ 2 r\ge2 r ≧ 2 : 円柱内では ρ 2 + z 2 ≦ 1 + 3 = 4 \rho^2+z^2\le1+3=4 ρ 2 + z 2 ≦ 1 + 3 = 4 だから、球が円柱全体を含む。よって V ( r ) = π 3 V(r)=\pi\sqrt3 V ( r ) = π 3 。
以上より V ( r ) = { 2 π r 3 3 , 0 ≦ r ≦ 1 , 2 π 3 ( r 3 − ( r 2 − 1 ) 3 / 2 ) , 1 < r ≦ 3 , π ( 3 ( r 2 − 1 ) − 2 3 ( r 2 − 1 ) 3 / 2 ) , 3 < r < 2 , π 3 , r ≧ 2. \displaystyle
V(r)=\begin{cases}
\dfrac{2\pi r^3}{3},&0\le r\le1,\\[3pt]
\dfrac{2\pi}{3}\left(r^3-(r^2-1)^{3/2}\right),&1<r\le\sqrt3,\\[3pt]
\pi\left(\sqrt3(r^2-1)-\dfrac23(r^2-1)^{3/2}\right),&\sqrt3<r<2,\\[3pt]
\pi\sqrt3,&r\ge2.
\end{cases} V ( r ) = ⎩ ⎨ ⎧ 3 2 π r 3 , 3 2 π ( r 3 − ( r 2 − 1 ) 3/2 ) , π ( 3 ( r 2 − 1 ) − 3 2 ( r 2 − 1 ) 3/2 ) , π 3 , 0 ≦ r ≦ 1 , 1 < r ≦ 3 , 3 < r < 2 , r ≧ 2. 隣接する式は r = 1 , 3 , 2 r=1,\sqrt3,2 r = 1 , 3 , 2 で一致する。
高校範囲・方法: 球と円柱の断面を比較し、定積分による体積を用いた。