問題3
r = 3 r=\sqrt3 r = 3 とおき、B = ( 0 , 0 ) , C = ( r , 0 ) B=(0,0),\ C=(r,0) B = ( 0 , 0 ) , C = ( r , 0 ) とする。正弦定理により B C = 2 sin 60 ∘ = r , A C = 2 sin 45 ∘ = 2 , A B = 2 sin 75 ∘ = 2 ( r + 1 ) 2 . \displaystyle
BC=2\sin60^\circ=r,\qquad AC=2\sin45^\circ=\sqrt2,\qquad
AB=2\sin75^\circ=\frac{\sqrt2(r+1)}2. B C = 2 sin 6 0 ∘ = r , A C = 2 sin 4 5 ∘ = 2 , A B = 2 sin 7 5 ∘ = 2 2 ( r + 1 ) . ∠ A B C = 45 ∘ \angle ABC=45^\circ ∠ A B C = 4 5 ∘ だから A = ( r + 1 2 , r + 1 2 ) . \displaystyle
A=\left(\frac{r+1}{2},\frac{r+1}{2}\right). A = ( 2 r + 1 , 2 r + 1 ) . 角の二等分線定理から B D : D C = A B : A C = r + 1 2 : 1. \displaystyle
BD:DC=AB:AC=\frac{r+1}{2}:1. B D : D C = A B : A C = 2 r + 1 : 1. B C = r BC=r B C = r をこの比に分けると B D = 1 , D C = r − 1 BD=1,\ DC=r-1 B D = 1 , D C = r − 1 となる。従って D = ( 1 , 0 ) D=(1,0) D = ( 1 , 0 ) 。
外接円の中心は ( r / 2 , 1 / 2 ) (r/2,1/2) ( r /2 , 1/2 ) 、半径は1なので、その方程式は x 2 + y 2 − r x − y = 0. x^2+y^2-rx-y=0. x 2 + y 2 − r x − y = 0. A D AD A D の傾きは r + 2 r+2 r + 2 で、直線 A D AD A D とこの円との交点は A A A と P = ( r 2 , − 1 2 ) \displaystyle
P=\left(\frac r2,-\frac12\right) P = ( 2 r , − 2 1 ) である。
agraph{問1} 以上から B D = 1 , C D = 3 − 1. BD=1,\qquad CD=\sqrt3-1. B D = 1 , C D = 3 − 1.
agraph{問2} D B → = ( − 1 , 0 ) \overrightarrow{DB}=(-1,0) D B = ( − 1 , 0 ) 、D P → = ( r / 2 − 1 , − 1 / 2 ) \overrightarrow{DP}=(r/2-1,-1/2) D P = ( r /2 − 1 , − 1/2 ) だから tan ∠ B D P = 1 / 2 1 − r / 2 = 1 2 − r = 2 + r = tan 75 ∘ . \displaystyle
\tan\angle BDP=\frac{1/2}{1-r/2}=\frac1{2-r}=2+r=\tan75^\circ. tan ∠ B D P = 1 − r /2 1/2 = 2 − r 1 = 2 + r = tan 7 5 ∘ . よって ∠ B D P = 75 ∘ \angle BDP=75^\circ ∠ B D P = 7 5 ∘ 、条件から ∠ C L P = 75 ∘ \angle CLP=75^\circ ∠ C L P = 7 5 ∘ 。
また C C C から見ると ∠ A C B = 75 ∘ \angle ACB=75^\circ ∠ A C B = 7 5 ∘ 、C B → \overrightarrow{CB} C B と C P → = ( − r / 2 , − 1 / 2 ) \overrightarrow{CP}=(-r/2,-1/2) C P = ( − r /2 , − 1/2 ) のなす角は 30 ∘ 30^\circ 3 0 ∘ なので ∠ A C P = 105 ∘ \angle ACP=105^\circ ∠ A C P = 10 5 ∘ 。もし L L L が C C C から A A A 側にあれば ∠ L C P = 105 ∘ \angle LCP=105^\circ ∠ L C P = 10 5 ∘ となり、三角形 C L P CLP C L P の内角和に反する。従って L L L は C C C の先にある。このとき ∠ L C P = 75 ∘ \angle LCP=75^\circ ∠ L C P = 7 5 ∘ となるため、∠ C L P = ∠ L C P \angle CLP=\angle LCP ∠ C L P = ∠ L C P より P L = P C = 1 PL=PC=1 P L = P C = 1 。
直線 A C AC A C は y = − ( r + 2 ) ( x − r ) y=-(r+2)(x-r) y = − ( r + 2 ) ( x − r ) 。この直線と中心 P P P 、半径1の円との交点のうち C C C でない方は L = ( 1 + r 2 , − 1 2 ) . \displaystyle
L=\left(1+\frac r2,-\frac12\right). L = ( 1 + 2 r , − 2 1 ) . 従って直線 L D LD L D の傾きは − 1 / r -1/r − 1/ r である。A B AB A B は y = x y=x y = x だから、直線 L D LD L D との交点 M M M は M = ( r − 1 2 , r − 1 2 ) . \displaystyle
M=\left(\frac{r-1}{2},\frac{r-1}{2}\right). M = ( 2 r − 1 , 2 r − 1 ) . よって tan ∠ B D M = ( r − 1 ) / 2 1 − ( r − 1 ) / 2 = r − 1 3 − r = 1 r = tan 30 ∘ , \displaystyle
\tan\angle BDM
=\frac{(r-1)/2}{1-(r-1)/2}
=\frac{r-1}{3-r}
=\frac1r=\tan30^\circ, tan ∠ B D M = 1 − ( r − 1 ) /2 ( r − 1 ) /2 = 3 − r r − 1 = r 1 = tan 3 0 ∘ , したがって ∠ B D M = 30 ∘ \angle BDM=30^\circ ∠ B D M = 3 0 ∘ 。
agraph{問3} 直線 C P CP C P は y = ( x − r ) / r y=(x-r)/r y = ( x − r ) / r 、直線 L D LD L D は y = ( 1 − x ) / r y=(1-x)/r y = ( 1 − x ) / r である。L M LM L M は L D LD L D と同じ直線なので、C P CP C P との交点 N N N は N = ( r + 1 2 , r − 3 6 ) . \displaystyle
N
=\left(\frac{r+1}{2},\frac{r-3}{6}\right). N = ( 2 r + 1 , 6 r − 3 ) . s = ( r − 1 ) / 2 , t = ( r + 1 ) / 2 , n = ( r − 3 ) / 6 s=(r-1)/2,\ t=(r+1)/2,\ n=(r-3)/6 s = ( r − 1 ) /2 , t = ( r + 1 ) /2 , n = ( r − 3 ) /6 とおくと M = ( s , s ) , B = ( 0 , 0 ) , P = ( r / 2 , − 1 / 2 ) , N = ( t , n ) , A = ( t , t ) , C = ( r , 0 ) . M=(s,s),\quad B=(0,0),\quad P=(r/2,-1/2),\quad N=(t,n),\quad
A=(t,t),\quad C=(r,0). M = ( s , s ) , B = ( 0 , 0 ) , P = ( r /2 , − 1/2 ) , N = ( t , n ) , A = ( t , t ) , C = ( r , 0 ) . 頂点を順に並べる座標多角形の面積公式から 2 [ M B P N ] = ∣ r n + t 2 + s ( t − n ) ∣ = 1 2 + r 3 = 3 + 2 r 6 , 2 [ A M N C ] = ∣ s ( n − t ) − r n + r t ∣ = 1 + 2 r 3 = 3 + 2 r 3 . \displaystyle
\begin{aligned}
2[MBPN]
&=\left|\frac{rn+t}{2}+s(t-n)\right|
=\frac12+\frac r3=\frac{3+2r}{6},\\
2[AMNC]
&=|s(n-t)-rn+rt|
=1+\frac{2r}{3}=\frac{3+2r}{3}.
\end{aligned} 2 [ M B P N ] 2 [ A M N C ] = 2 r n + t + s ( t − n ) = 2 1 + 3 r = 6 3 + 2 r , = ∣ s ( n − t ) − r n + r t ∣ = 1 + 3 2 r = 3 3 + 2 r . 従って [ M B P N ] = 3 + 2 r 12 , [ A M N C ] = 3 + 2 r 6 , [ M B P N ] : [ A M N C ] = 1 : 2. \displaystyle
[MBPN]=\frac{3+2r}{12},\qquad
[AMNC]=\frac{3+2r}{6},
\qquad [MBPN]:[AMNC]=1:2. [ M B P N ] = 12 3 + 2 r , [ A M N C ] = 6 3 + 2 r , [ M B P N ] : [ A M N C ] = 1 : 2.