5-1(1) 与えられた連立方程式は 2 x − y = 2 , − 4 x + 2 y = − 4 2x-y=2,\qquad -4x+2y=-4 2 x − y = 2 , − 4 x + 2 y = − 4 である。第2式は第1式の両辺を − 2 -2 − 2 倍した式なので、解は 2 x − y = 2 2x-y=2 2 x − y = 2 を満たす点すべてである。例えば ( x , y ) = ( 0 , − 2 ) , ( 1 , 0 ) (x,y)=(0,-2),(1,0) ( x , y ) = ( 0 , − 2 ) , ( 1 , 0 ) はともにこの式を満たし、異なる2点である。したがって、条件を満たす点は2つ以上ある。
5-1(2) 成分ごとに比較すると ( 3 a − k ) x + y = 0 , 2 x + ( 4 − k ) y = 0 (3a-k)x+y=0,\qquad 2x+(4-k)y=0 ( 3 a − k ) x + y = 0 , 2 x + ( 4 − k ) y = 0 を得る。k = 4 k=4 k = 4 なら第2式から x = 0 x=0 x = 0 、続いて第1式から y = 0 y=0 y = 0 となり、原点以外の解はない。そこで k ≠ 4 k\ne4 k = 4 とすると、第2式より y = − 2 x 4 − k . \displaystyle
y=-\frac{2x}{4-k}. y = − 4 − k 2 x . 非零解では x ≠ 0 x\ne0 x = 0 であるから、これを第1式に代入して 3 a − k − 2 4 − k = 0. \displaystyle
3a-k-\frac{2}{4-k}=0. 3 a − k − 4 − k 2 = 0. よって a = 1 3 ( k + 2 4 − k ) = 4 k − k 2 + 2 3 ( 4 − k ) ( k ≠ 4 ) . \displaystyle
a=\frac13\left(k+\frac{2}{4-k}\right)
=\frac{4k-k^2+2}{3(4-k)}\qquad(k\ne4). a = 3 1 ( k + 4 − k 2 ) = 3 ( 4 − k ) 4 k − k 2 + 2 ( k = 4 ) . この値をとれば任意の x ≠ 0 x\ne0 x = 0 に対して上の y y y が定まり、実際に原点以外の解が存在する。
5-1(3) A = ( 1 − 1 − 2 2 ) , M = ( 2 − 2 2 2 ) A=\begin{pmatrix}1&-1\\-2&2\end{pmatrix},\qquad
M=\begin{pmatrix}\sqrt2&-\sqrt2\\ \sqrt2&\sqrt2\end{pmatrix} A = ( 1 − 2 − 1 2 ) , M = ( 2 2 − 2 2 ) とおく。A A A の第2行は第1行の − 2 -2 − 2 倍なので、求める条件は M n ( x y ) \displaystyle M^n\binom{x}{y} M n ( y x ) の第1成分と第2成分が等しいことである。直接計算すると M 2 = ( 0 − 4 4 0 ) , M 3 = ( − 4 2 − 4 2 4 2 − 4 2 ) , M 4 = − 16 I . M^2=\begin{pmatrix}0&-4\\4&0\end{pmatrix},\quad
M^3=\begin{pmatrix}-4\sqrt2&-4\sqrt2\\4\sqrt2&-4\sqrt2\end{pmatrix},\quad
M^4=-16I. M 2 = ( 0 4 − 4 0 ) , M 3 = ( − 4 2 4 2 − 4 2 − 4 2 ) , M 4 = − 16 I . n = 4 q + r ( r = 0 , 1 , 2 , 3 ) n=4q+r\ (r=0,1,2,3) n = 4 q + r ( r = 0 , 1 , 2 , 3 ) と書けば M n = ( − 16 ) q M r M^n=(-16)^qM^r M n = ( − 16 ) q M r であり、係数 ( − 16 ) q (-16)^q ( − 16 ) q は0でないから、条件は r r r だけで決まる。第1成分から第2成分を引くと、r = 0 , 1 , 2 , 3 r=0,1,2,3 r = 0 , 1 , 2 , 3 に応じて x − y , − 2 2 y , − 4 ( x + y ) , − 8 2 x x-y,\qquad -2\sqrt2\,y,\qquad -4(x+y),\qquad -8\sqrt2\,x x − y , − 2 2 y , − 4 ( x + y ) , − 8 2 x となる。これらが0となる条件は、それぞれ x = y , y = 0 , x + y = 0 , x = 0 x=y,\qquad y=0,\qquad x+y=0,\qquad x=0 x = y , y = 0 , x + y = 0 , x = 0 である。
5-2(1) 円を x x x 方向に a a a 倍すると、できる楕円の半径方向の長さは、x x x 軸方向が a r ar a r 、y y y 軸方向が r r r である。したがって楕円の方程式は x 2 a 2 r 2 + y 2 r 2 = 1. \displaystyle
\frac{x^2}{a^2r^2}+\frac{y^2}{r^2}=1. a 2 r 2 x 2 + r 2 y 2 = 1. a > 1 a>1 a > 1 なら長軸は x x x 軸方向で、焦点の中心からの距離の2乗は ( a r ) 2 − r 2 = r 2 ( a 2 − 1 ) (ar)^2-r^2=r^2(a^2-1) ( a r ) 2 − r 2 = r 2 ( a 2 − 1 ) だから、焦点は ( ± r a 2 − 1 , 0 ) (\pm r\sqrt{a^2-1},0) ( ± r a 2 − 1 , 0 ) である。0 < a < 1 0<a<1 0 < a < 1 なら長軸は y y y 軸方向で、焦点は ( 0 , ± r 1 − a 2 ) (0,\pm r\sqrt{1-a^2}) ( 0 , ± r 1 − a 2 ) となる。a = 1 a=1 a = 1 は円であり、2焦点はともに原点である。
5-2(2) 平方完成すると y = ( x − 2 cos θ ) 2 + sin 2 θ cos 2 θ . \displaystyle
y=\left(x-\frac{\sqrt2}{\cos\theta}\right)^2+
\frac{\sin2\theta}{\cos^2\theta}. y = ( x − cos θ 2 ) 2 + cos 2 θ sin 2 θ . よって頂点を ( X , Y ) (X,Y) ( X , Y ) とすると X = 2 cos θ , Y = sin 2 θ cos 2 θ = 2 tan θ . \displaystyle
X=\frac{\sqrt2}{\cos\theta},\qquad
Y=\frac{\sin2\theta}{\cos^2\theta}=2\tan\theta. X = cos θ 2 , Y = cos 2 θ sin 2 θ = 2 tan θ . cos θ ≠ 0 \cos\theta\ne0 cos θ = 0 なので、三角関数の関係式から X 2 2 − Y 2 4 = 1 cos 2 θ − tan 2 θ = 1 , \displaystyle
\frac{X^2}{2}-\frac{Y^2}{4}
=\frac{1}{\cos^2\theta}-\tan^2\theta=1, 2 X 2 − 4 Y 2 = cos 2 θ 1 − tan 2 θ = 1 , したがって 2 X 2 − Y 2 = 4 2X^2-Y^2=4 2 X 2 − Y 2 = 4 である。逆に、この双曲線上では X ≠ 0 X\ne0 X = 0 であり、t = Y / 2 t=Y/2 t = Y /2 とおくと X 2 / 2 = 1 + t 2 X^2/2=1+t^2 X 2 /2 = 1 + t 2 となる。したがって tan θ = t \tan\theta=t tan θ = t かつ cos θ \cos\theta cos θ の符号が X X X と一致する θ \theta θ を 0 ≦ θ ≦ 2 π 0\le\theta\le2\pi 0 ≦ θ ≦ 2 π の範囲から選べるので、双曲線の全点が頂点として得られる。求める曲線は 2 x 2 − y 2 = 4 2x^2-y^2=4 2 x 2 − y 2 = 4 である。
5-2(3) 円の中心は初め ( 3 , 3 ) (3,3) ( 3 , 3 ) である。滑らずに角 θ \theta θ だけ回転すると、円の進む距離は半径 3 3 3 と回転角 θ \theta θ の積 3 θ 3\theta 3 θ なので、中心は ( 3 + 3 θ , 3 ) (3+3\theta,3) ( 3 + 3 θ , 3 ) に移る。点 P P P の中心からの位置ベクトルは初め ( − 3 , 0 ) (-3,0) ( − 3 , 0 ) であり、正の x x x 方向へ転がると時計回りに回転するから、回転後は ( − 3 cos θ , 3 sin θ ) (-3\cos\theta,3\sin\theta) ( − 3 cos θ , 3 sin θ ) である。したがって x = 3 + 3 θ − 3 cos θ , y = 3 + 3 sin θ ( 0 < θ < π 2 ) . \displaystyle
x=3+3\theta-3\cos\theta,\qquad
y=3+3\sin\theta
\quad\left(0<\theta<\frac{\pi}{2}\right). x = 3 + 3 θ − 3 cos θ , y = 3 + 3 sin θ ( 0 < θ < 2 π ) .
5-3(1) 1回の試行で2枚とも表となる確率は 1 / 4 1/4 1/4 、そうでない確率は 3 / 4 3/4 3/4 である。1 ≦ k ≦ n − 1 1\le k\le n-1 1 ≦ k ≦ n − 1 では、最初の k − 1 k-1 k − 1 回で2枚とも表が出ず、k k k 回目に2枚とも表が出る必要がある。各回の試行は独立なので P ( X n = k ) = ( 3 4 ) k − 1 1 4 . \displaystyle
P(X_n=k)=\left(\frac34\right)^{k-1}\frac14. P ( X n = k ) = ( 4 3 ) k − 1 4 1 . また、n ≧ 4 n\ge4 n ≧ 4 より X n > 3 X_n>3 X n > 3 であることは最初の3回とも2枚同時の表が出ないことと同値である。したがって P ( X n > 3 ) = ( 3 4 ) 3 = 27 64 . \displaystyle
P(X_n>3)=\left(\frac34\right)^3=\frac{27}{64}. P ( X n > 3 ) = ( 4 3 ) 3 = 64 27 .
5-3(2) X n = n X_n=n X n = n となるのは、少なくとも最初の n − 1 n-1 n − 1 回に2枚とも表が出ない場合である。第 n n n 回の結果にかかわらずこの条件なら試行回数は n n n で終わるので、 P ( X n = n ) = ( 3 4 ) n − 1 . \displaystyle
P(X_n=n)=\left(\frac34\right)^{n-1}. P ( X n = n ) = ( 4 3 ) n − 1 .
5-3(3) 0 ≦ j ≦ n − 1 0\le j\le n-1 0 ≦ j ≦ n − 1 について、X n > j X_n>j X n > j となるのは最初の j j j 回に2枚とも表が一度も出ない場合であり、 P ( X n > j ) = ( 3 4 ) j . \displaystyle
P(X_n>j)=\left(\frac34\right)^j. P ( X n > j ) = ( 4 3 ) j . 整数値 X n X_n X n は X n = ∑ j = 0 n − 1 1 { X n > j } \displaystyle X_n=\sum\limits _{j=0}^{n-1}\mathbf{1}_{\{X_n>j\}} X n = j = 0 ∑ n − 1 1 { X n > j } と表せる。各項の平均を足すと E n = ∑ j = 0 n − 1 ( 3 4 ) j = 4 { 1 − ( 3 4 ) n } . \displaystyle
E_n=\sum\limits _{j=0}^{n-1}\left(\frac34\right)^j
=4\left\{1-\left(\frac34\right)^n\right\}. E n = j = 0 ∑ n − 1 ( 4 3 ) j = 4 { 1 − ( 4 3 ) n } . よって E n + 1 − E n = 4 { ( 3 4 ) n − ( 3 4 ) n + 1 } = ( 3 4 ) n . \displaystyle
E_{n+1}-E_n
=4\left\{\left(\frac34\right)^n-\left(\frac34\right)^{n+1}\right\}
=\left(\frac34\right)^n. E n + 1 − E n = 4 { ( 4 3 ) n − ( 4 3 ) n + 1 } = ( 4 3 ) n .
5-4(1) 各 X i X_i X i は効果があれば1、なければ0をとり、P ( X i = 1 ) = p P(X_i=1)=p P ( X i = 1 ) = p である。したがって E ( X i ) = p , Var ( X i ) = p ( 1 − p ) . E(X_i)=p,\qquad \operatorname{Var}(X_i)=p(1-p). E ( X i ) = p , Var ( X i ) = p ( 1 − p ) . 患者を無作為に選んだ試行は独立とみなせるので、 E ( X ‾ ) = 1 n ∑ i = 1 n E ( X i ) = p , Var ( X ‾ ) = 1 n 2 ∑ i = 1 n Var ( X i ) = p ( 1 − p ) n . \displaystyle
E(\overline X)=\frac1n\sum\limits _{i=1}^nE(X_i)=p,\qquad
\operatorname{Var}(\overline X)
=\frac1{n^2}\sum\limits _{i=1}^n\operatorname{Var}(X_i)
=\frac{p(1-p)}n. E ( X ) = n 1 i = 1 ∑ n E ( X i ) = p , Var ( X ) = n 2 1 i = 1 ∑ n Var ( X i ) = n p ( 1 − p ) .
5-4(2) 標本比率は p ^ = 320 / 400 = 0.8 \widehat p=320/400=0.8 p = 320/400 = 0.8 である。標本が十分大きいので、標本比率の標準誤差を p ^ ( 1 − p ^ ) 400 = 0.8 ⋅ 0.2 400 = 0.02 \displaystyle
\sqrt{\frac{\widehat p(1-\widehat p)}{400}}
=\sqrt{\frac{0.8\cdot0.2}{400}}=0.02 400 p ( 1 − p ) = 400 0.8 ⋅ 0.2 = 0.02 と見積もる。標準正規分布の対称性と P ( Z < − 1.96 ) = 0.025 P(Z<-1.96)=0.025 P ( Z < − 1.96 ) = 0.025 から、95%信頼区間は 0.8 ± 1.96 ⋅ 0.02 = 0.8 ± 0.0392 , 0.8\pm1.96\cdot0.02=0.8\pm0.0392, 0.8 ± 1.96 ⋅ 0.02 = 0.8 ± 0.0392 , すなわち丸める前は 0.7608 ≦ p ≦ 0.8392 0.7608\le p\le0.8392 0.7608 ≦ p ≦ 0.8392 である。小数第3位を四捨五入すると 0.76 ≦ p ≦ 0.84 0.76\le p\le0.84 0.76 ≦ p ≦ 0.84 を得る。