5-1
(1) ( A − B ) 2 = A 2 − A B − B A + B 2 . (A-B)^2=A^2-AB-BA+B^2. ( A − B ) 2 = A 2 − A B − B A + B 2 . これが A 2 − 2 A B + B 2 A^2-2AB+B^2 A 2 − 2 A B + B 2 に等しいことは A B + B A = 2 A B AB+BA=2AB A B + B A = 2 A B 、すなわち B A = A B BA=AB B A = A B と同値である。よって必要十分条件は A B = B A AB=BA A B = B A である。
(2) A X = X A すなわち ( P + E ) X = X ( P + E ) すなわち P X + X = X P + X すなわち P X = X P . AX=XA\quad\text{すなわち}\quad (P+E)X=X(P+E)\quad\text{すなわち}\quad PX+X=XP+X\quad\text{すなわち}\quad PX=XP. A X = X A すなわち ( P + E ) X = X ( P + E ) すなわち P X + X = X P + X すなわち P X = X P .
(3) X = ( a b c d ) X=\begin{pmatrix}a&b\\c&d\end{pmatrix} X = ( a c b d ) とおく。両積を計算すると A X = ( ( p + 1 ) a ( p + 1 ) b q a + c q b + d ) , X A = ( ( p + 1 ) a + b q b ( p + 1 ) c + d q d ) . AX=\begin{pmatrix}(p+1)a&(p+1)b\\qa+c&qb+d\end{pmatrix},\quad
XA=\begin{pmatrix}(p+1)a+bq&b\\(p+1)c+dq&d\end{pmatrix}. A X = ( ( p + 1 ) a q a + c ( p + 1 ) b q b + d ) , X A = ( ( p + 1 ) a + b q ( p + 1 ) c + d q b d ) . A X = X A AX=XA A X = X A ならば、左上成分から b q = 0 bq=0 b q = 0 であり、q ≠ 0 q\ne0 q = 0 より b = 0 b=0 b = 0 。左下成分から q ( a − d ) = p c q(a-d)=pc q ( a − d ) = p c を得る。そこで k = c / q k=c/q k = c / q , l = d − k l=d-k l = d − k とおくと X = ( d + p k 0 k q d ) = k A + l E . X=\begin{pmatrix}d+pk&0\\kq&d\end{pmatrix}=kA+lE. X = ( d + p k k q 0 d ) = k A + l E . 逆に X = k A + l E X=kA+lE X = k A + l E ならば A X = X A AX=XA A X = X A は A ( k A + l E ) = ( k A + l E ) A A(kA+lE)=(kA+lE)A A ( k A + l E ) = ( k A + l E ) A から成り立つ。
5-2
(1) 円の式を平方完成すると ( x + 3 ) 2 + ( y − 1 ) 2 = 3 (x+3)^2+(y-1)^2=3 ( x + 3 ) 2 + ( y − 1 ) 2 = 3 だから、媒介変数 t t t を用いて x = − 3 + 3 cos t , y = 1 + 3 sin t ( 0 ≦ t < 2 π ) x=-3+\sqrt3\cos t,\qquad y=1+\sqrt3\sin t\quad(0\le t<2\pi) x = − 3 + 3 cos t , y = 1 + 3 sin t ( 0 ≦ t < 2 π ) と表せる。
(2) 極方程式は r ( 2 − sin θ ) = 1 r(\sqrt2-\sin\theta)=1 r ( 2 − sin θ ) = 1 、すなわち 2 r − y = 1 \sqrt2r-y=1 2 r − y = 1 である。ここで r > 0 r>0 r > 0 かつ 2 − sin θ > 0 \sqrt2-\sin\theta>0 2 − sin θ > 0 なので、2 r = 1 + y \sqrt2r=1+y 2 r = 1 + y の両辺を平方して 2 ( x 2 + y 2 ) = ( 1 + y ) 2 すなわち 2 x 2 + ( y − 1 ) 2 = 2 2(x^2+y^2)=(1+y)^2\quad\text{すなわち}\quad 2x^2+(y-1)^2=2 2 ( x 2 + y 2 ) = ( 1 + y ) 2 すなわち 2 x 2 + ( y − 1 ) 2 = 2 を得る。この楕円の y y y の範囲は 1 − 2 ≦ y ≦ 1 + 2 1-\sqrt2\le y\le1+\sqrt2 1 − 2 ≦ y ≦ 1 + 2 で、全点が y > − 1 y>-1 y > − 1 を満たす。したがって平方で余分な点は加わらず、C 2 C_2 C 2 は中心 ( 0 , 1 ) (0,1) ( 0 , 1 ) 、横半径 1 1 1 、縦半径 2 \sqrt2 2 の楕円である。概形は x x x 軸に平行な半径が短い向き、y y y 軸に平行な向きが長い向きとなる。
(3) 中心 ( − 3 , 1 ) (-3,1) ( − 3 , 1 ) を通る直線を y − 1 = m ( x + 3 ) y-1=m(x+3) y − 1 = m ( x + 3 ) とおく。楕円の式へ代入すると ( 2 + m 2 ) x 2 + 6 m 2 x + 9 m 2 − 2 = 0. (2+m^2)x^2+6m^2x+9m^2-2=0. ( 2 + m 2 ) x 2 + 6 m 2 x + 9 m 2 − 2 = 0. 接する条件はこの二次方程式の判別式が 0 0 0 となることだから ( 6 m 2 ) 2 − 4 ( 2 + m 2 ) ( 9 m 2 − 2 ) = 16 ( 1 − 4 m 2 ) = 0 , (6m^2)^2-4(2+m^2)(9m^2-2)=16(1-4m^2)=0, ( 6 m 2 ) 2 − 4 ( 2 + m 2 ) ( 9 m 2 − 2 ) = 16 ( 1 − 4 m 2 ) = 0 , よって m = ± 1 2 \displaystyle m=\pm\frac12 m = ± 2 1 。求める直線は y − 1 = 1 2 ( x + 3 ) , y − 1 = − 1 2 ( x + 3 ) , \displaystyle
y-1=\frac12(x+3),\qquad y-1=-\frac12(x+3), y − 1 = 2 1 ( x + 3 ) , y − 1 = − 2 1 ( x + 3 ) , すなわち y = 1 2 x + 5 2 \displaystyle y=\frac12x+\frac52 y = 2 1 x + 2 5 、y = − 1 2 x − 1 2 \displaystyle y=-\frac12x-\frac12 y = − 2 1 x − 2 1 である。
5-3
(1) 初戦の確率の比が 2 : 1 2:1 2 : 1 で和が 1 1 1 だから、P A = 2 3 \displaystyle P_A=\frac23 P A = 3 2 , P B = 1 3 \displaystyle P_B=\frac13 P B = 3 1 。
(2) 前日に A が勝った場合は今日の A・B の勝つ確率の比が 2 : 1 2:1 2 : 1 なので P A A = 2 3 \displaystyle P_{AA}=\frac23 P AA = 3 2 。前日に B が勝った場合はその比が 1 : 3 1:3 1 : 3 なので P B B = 3 4 \displaystyle P_{BB}=\frac34 P B B = 4 3 。
(3) 4回以内に優勝が決まるのは、結果が A A A AAA AAA , B B B BBB B B B , A B B B ABBB A B B B , B A A A BAAA B AAA の場合である。それぞれの確率は P ( A A A ) = 2 3 ⋅ 2 3 ⋅ 2 3 = 8 27 , P ( B B B ) = 1 3 ⋅ 3 4 ⋅ 3 4 = 3 16 , \displaystyle
P(AAA)=\frac23\cdot\frac23\cdot\frac23=\frac8{27},\quad
P(BBB)=\frac13\cdot\frac34\cdot\frac34=\frac3{16}, P ( AAA ) = 3 2 ⋅ 3 2 ⋅ 3 2 = 27 8 , P ( B B B ) = 3 1 ⋅ 4 3 ⋅ 4 3 = 16 3 , P ( A B B B ) = 2 3 ⋅ 1 3 ⋅ 3 4 ⋅ 3 4 = 1 8 , P ( B A A A ) = 1 3 ⋅ 1 4 ⋅ 2 3 ⋅ 2 3 = 1 27 . \displaystyle
P(ABBB)=\frac23\cdot\frac13\cdot\frac34\cdot\frac34=\frac18,\quad
P(BAAA)=\frac13\cdot\frac14\cdot\frac23\cdot\frac23=\frac1{27}. P ( A B B B ) = 3 2 ⋅ 3 1 ⋅ 4 3 ⋅ 4 3 = 8 1 , P ( B AAA ) = 3 1 ⋅ 4 1 ⋅ 3 2 ⋅ 3 2 = 27 1 . したがって求める確率は 8 27 + 3 16 + 1 8 + 1 27 = 31 48 \displaystyle \frac8{27}+\frac3{16}+\frac18+\frac1{27}=\frac{31}{48} 27 8 + 16 3 + 8 1 + 27 1 = 48 31 。
5-3 (4) A A A が勝つ確率と B B B が勝つ確率の比から, 初戦は P ( A ) = 2 / 3 , P ( B ) = 1 / 3 P(A)=2/3,\ P(B)=1/3 P ( A ) = 2/3 , P ( B ) = 1/3 である。 前日が A A A の勝ちなら翌日の勝率は P ( A ∣ A ) = 2 / 3 , P ( B ∣ A ) = 1 / 3 P(A\mid A)=2/3,\ P(B\mid A)=1/3 P ( A ∣ A ) = 2/3 , P ( B ∣ A ) = 1/3 , 前日が B B B の勝ちなら P ( A ∣ B ) = 1 / 4 , P ( B ∣ B ) = 3 / 4 P(A\mid B)=1/4,\ P(B\mid B)=3/4 P ( A ∣ B ) = 1/4 , P ( B ∣ B ) = 3/4 となる。
5回目に初めて3連勝で優勝する場合, 第3~5戦の勝者は同じであり,第2戦の勝者はそれと異なる。 もし第2戦も同じなら第2~4戦ですでに優勝が決まるからである。 第1戦の勝者はどちらでもよい。したがって該当する勝敗列は A B A A A , B B A A A , A A B B B , B A B B B ABAAA,\ BBAAA,\ AABBB,\ BABBB A B AAA , B B AAA , AA B B B , B A B B B の4通りだけである。 各列の確率は順に P ( A B A A A ) = 2 3 ⋅ 1 3 ⋅ 1 4 ⋅ 2 3 ⋅ 2 3 = 2 81 , P ( B B A A A ) = 1 3 ⋅ 3 4 ⋅ 1 4 ⋅ 2 3 ⋅ 2 3 = 1 36 , P ( A A B B B ) = 2 3 ⋅ 2 3 ⋅ 1 3 ⋅ 3 4 ⋅ 3 4 = 1 12 , P ( B A B B B ) = 1 3 ⋅ 1 4 ⋅ 1 3 ⋅ 3 4 ⋅ 3 4 = 1 64 . \displaystyle
\begin{aligned}
P(ABAAA)
&=\frac23\cdot\frac13\cdot\frac14
\cdot\frac23\cdot\frac23=\frac{2}{81},\\
P(BBAAA)
&=\frac13\cdot\frac34\cdot\frac14
\cdot\frac23\cdot\frac23=\frac1{36},\\
P(AABBB)
&=\frac23\cdot\frac23\cdot\frac13
\cdot\frac34\cdot\frac34=\frac1{12},\\
P(BABBB)
&=\frac13\cdot\frac14\cdot\frac13
\cdot\frac34\cdot\frac34=\frac1{64}.
\end{aligned} P ( A B AAA ) P ( B B AAA ) P ( AA B B B ) P ( B A B B B ) = 3 2 ⋅ 3 1 ⋅ 4 1 ⋅ 3 2 ⋅ 3 2 = 81 2 , = 3 1 ⋅ 4 3 ⋅ 4 1 ⋅ 3 2 ⋅ 3 2 = 36 1 , = 3 2 ⋅ 3 2 ⋅ 3 1 ⋅ 4 3 ⋅ 4 3 = 12 1 , = 3 1 ⋅ 4 1 ⋅ 3 1 ⋅ 4 3 ⋅ 4 3 = 64 1 . 前の2列が A A A の優勝,後の2列が B B B の優勝である。 よって「5回目に優勝が決まった」という条件の下で A A A が優勝している確率は 2 81 + 1 36 2 81 + 1 36 + 1 12 + 1 64 = 17 324 785 5184 = 272 785 . \displaystyle
\boxed{
\frac{\frac{2}{81}+\frac1{36}}
{\frac{2}{81}+\frac1{36}+\frac1{12}+\frac1{64}}
=\frac{\frac{17}{324}}{\frac{785}{5184}}
=\frac{272}{785}}. 81 2 + 36 1 + 12 1 + 64 1 81 2 + 36 1 = 5184 785 324 17 = 785 272 .
5-4
(1) 標準化では平均を引き、標準偏差で割るので a = m a=m a = m , b = σ b=\sigma b = σ 。二項分布 B ( n , p ) B(n,p) B ( n , p ) の平均は n p np n p 、分散は n p ( 1 − p ) np(1-p) n p ( 1 − p ) だから、c = n p c=np c = n p , d = n p ( 1 − p ) d=\sqrt{np(1-p)} d = n p ( 1 − p ) 。
(2) (a) 確率密度の積分が 1 1 1 となる条件から 1 = ∫ 0 2 ( k − ∣ x − 1 ∣ ) d x = 2 k − 1 , \displaystyle
1=\int_0^2(k-|x-1|)\,dx=2k-1, 1 = ∫ 0 2 ( k − ∣ x − 1∣ ) d x = 2 k − 1 , ゆえに k = 1 k=1 k = 1 。
(b) f ( x ) = 1 − ∣ x − 1 ∣ f(x)=1-|x-1| f ( x ) = 1 − ∣ x − 1∣ は x = 1 x=1 x = 1 に関して対称なので E ( X ) = 1 E(X)=1 E ( X ) = 1 。したがって Var ( X ) = E ( ( X − 1 ) 2 ) = 2 ∫ 0 1 u 2 ( 1 − u ) d u = 1 6 , \displaystyle
\operatorname{Var}(X)=E((X-1)^2)=2\int_0^1u^2(1-u)\,du=\frac16, Var ( X ) = E (( X − 1 ) 2 ) = 2 ∫ 0 1 u 2 ( 1 − u ) d u = 6 1 , 標準偏差は 1 6 \displaystyle \frac1{\sqrt6} 6 1 。
(3) 重さを X X X g とすると X ∼ N ( 1000 , 50 2 ) X\sim N(1000,50^2) X ∼ N ( 1000 , 5 0 2 ) 。902g に対応する標準化値は 902 − 1000 50 = − 1.96. \displaystyle
\frac{902-1000}{50}=-1.96. 50 902 − 1000 = − 1.96. 標準正規分布の対称性より P ( X ≦ 902 ) = P ( Z ≧ 1.96 ) = 0.025 P(X\le902)=P(Z\ge1.96)=0.025 P ( X ≦ 902 ) = P ( Z ≧ 1.96 ) = 0.025 。よって1000個のうち902g以下の個数は 1000 ⋅ 0.025 = 25 1000\cdot0.025=25 1000 ⋅ 0.025 = 25 個と推測される。