日本大学 2015年度 数学 Q3
∣ a ⃗ ∣ = ∣ c ⃗ ∣ = 3 , ∣ b ⃗ ∣ = 4 , a ⃗ ⋅ b ⃗ = b ⃗ ⋅ c ⃗ = 4 , c ⃗ ⋅ a ⃗ = 5 |\vec a|=|\vec c|=3,\quad |\vec b|=4,\quad
\vec a\cdot\vec b=\vec b\cdot\vec c=4,\quad
\vec c\cdot\vec a=5 ∣ a ∣ = ∣ c ∣ = 3 , ∣ b ∣ = 4 , a ⋅ b = b ⋅ c = 4 , c ⋅ a = 5 を用いる。
(1) 三角形 A B C ABC A B C の面積
辺の長さの2乗を内積で計算すると A B 2 = ∣ b ⃗ − a ⃗ ∣ 2 = 16 + 9 − 2 ⋅ 4 = 17 , B C 2 = ∣ c ⃗ − b ⃗ ∣ 2 = 9 + 16 − 2 ⋅ 4 = 17 , A C 2 = ∣ c ⃗ − a ⃗ ∣ 2 = 9 + 9 − 2 ⋅ 5 = 8. \begin{aligned}
AB^2&=|\vec b-\vec a|^2=16+9-2\cdot4=17,\\
BC^2&=|\vec c-\vec b|^2=9+16-2\cdot4=17,\\
AC^2&=|\vec c-\vec a|^2=9+9-2\cdot5=8.
\end{aligned} A B 2 B C 2 A C 2 = ∣ b − a ∣ 2 = 16 + 9 − 2 ⋅ 4 = 17 , = ∣ c − b ∣ 2 = 9 + 16 − 2 ⋅ 4 = 17 , = ∣ c − a ∣ 2 = 9 + 9 − 2 ⋅ 5 = 8. 従って A B = B C = 17 AB=BC=\sqrt{17} A B = B C = 17 、A C = 2 2 AC=2\sqrt2 A C = 2 2 である。二等辺三角形なので、頂点 B B B から A C AC A C に下ろした垂線は A C AC A C を二等分する。その高さを h h h とすると h 2 = 17 − ( 2 ) 2 = 15 , h = 15 . h^2=17-(\sqrt2)^2=15,\qquad h=\sqrt{15}. h 2 = 17 − ( 2 ) 2 = 15 , h = 15 . したがって面積は 1 2 ( 2 2 ) ( 15 ) = 30 . \displaystyle
\boxed{\frac12(2\sqrt2)(\sqrt{15})=\sqrt{30}}. 2 1 ( 2 2 ) ( 15 ) = 30 .
(2) N N N の位置ベクトル
M = a ⃗ / 2 M=\vec a/2 M = a /2 である。N N N を線分 B M BM B M 上の点として O N → = b ⃗ + τ ( a ⃗ 2 − b ⃗ ) = τ 2 a ⃗ + ( 1 − τ ) b ⃗ \displaystyle
\overrightarrow{ON}
=\vec b+\tau\left(\frac{\vec a}{2}-\vec b\right)
=\frac{\tau}{2}\vec a+(1-\tau)\vec b O N = b + τ ( 2 a − b ) = 2 τ a + ( 1 − τ ) b と表す。N N N は O L OL O L 上にあり、O L ⊥ A B OL\perp AB O L ⊥ A B だから O N → ⋅ ( b ⃗ − a ⃗ ) = 0. \overrightarrow{ON}\cdot(\vec b-\vec a)=0. O N ⋅ ( b − a ) = 0. ここで a ⃗ ⋅ ( b ⃗ − a ⃗ ) = 4 − 9 = − 5 , b ⃗ ⋅ ( b ⃗ − a ⃗ ) = 16 − 4 = 12. \vec a\cdot(\vec b-\vec a)=4-9=-5,\qquad
\vec b\cdot(\vec b-\vec a)=16-4=12. a ⋅ ( b − a ) = 4 − 9 = − 5 , b ⋅ ( b − a ) = 16 − 4 = 12. よって − 5 2 τ + 12 ( 1 − τ ) = 0 , τ = 24 29 . \displaystyle
-\frac52\tau+12(1-\tau)=0,\qquad
\tau=\frac{24}{29}. − 2 5 τ + 12 ( 1 − τ ) = 0 , τ = 29 24 . これを位置ベクトルに代入して O N → = 12 a ⃗ + 5 b ⃗ 29 . \displaystyle
\boxed{\overrightarrow{ON}=\frac{12\vec a+5\vec b}{29}}. O N = 29 12 a + 5 b .
また、O L → = ( 1 − σ ) a ⃗ + σ b ⃗ \overrightarrow{OL}=(1-\sigma)\vec a+\sigma\vec b O L = ( 1 − σ ) a + σ b と表して垂直条件を使うと − 5 ( 1 − σ ) + 12 σ = 0 , σ = 5 17 , \displaystyle
-5(1-\sigma)+12\sigma=0,\qquad \sigma=\frac5{17}, − 5 ( 1 − σ ) + 12 σ = 0 , σ = 17 5 , よって O L → = ( 12 a ⃗ + 5 b ⃗ ) / 17 \overrightarrow{OL}=(12\vec a+5\vec b)/17 O L = ( 12 a + 5 b ) /17 。従って O N → = 17 29 O L → \displaystyle
\overrightarrow{ON}=\frac{17}{29}\overrightarrow{OL} O N = 29 17 O L である。既に τ = 24 / 29 \tau=24/29 τ = 24/29 なので、N N N は線分 B M BM B M と線分 O L OL O L の双方の内部にあり、求める交点である。
(3) 垂線 O H OH O H と四面体の体積
h ⃗ = 2 a ⃗ + b ⃗ + 2 c ⃗ 5 \displaystyle
\vec h=\frac{2\vec a+\vec b+2\vec c}{5} h = 5 2 a + b + 2 c とおく。係数の和が1なので、点 H H H は平面 A B C ABC A B C 上にある。また h ⃗ ⋅ ( b ⃗ − a ⃗ ) = 2 ( − 5 ) + 12 + 2 ( − 1 ) 5 = 0 , h ⃗ ⋅ ( c ⃗ − a ⃗ ) = 2 ( − 4 ) + 0 + 2 ( 4 ) 5 = 0. \displaystyle
\begin{aligned}
\vec h\cdot(\vec b-\vec a)
&=\frac{2(-5)+12+2(-1)}5=0,\\
\vec h\cdot(\vec c-\vec a)
&=\frac{2(-4)+0+2(4)}5=0.
\end{aligned} h ⋅ ( b − a ) h ⋅ ( c − a ) = 5 2 ( − 5 ) + 12 + 2 ( − 1 ) = 0 , = 5 2 ( − 4 ) + 0 + 2 ( 4 ) = 0. 従って h ⃗ \vec h h は平面 A B C ABC A B C 内の2方向 A B , A C AB,AC A B , A C の両方に垂直であり、H H H は O O O から平面 A B C ABC A B C に下ろした垂線の足である。ゆえに O H → = 2 a ⃗ + b ⃗ + 2 c ⃗ 5 . \displaystyle
\boxed{\overrightarrow{OH}=\frac{2\vec a+\vec b+2\vec c}{5}}. O H = 5 2 a + b + 2 c .
その長さは内積を展開して ∣ O H ∣ 2 = 1 25 ∣ 2 a ⃗ + b ⃗ + 2 c ⃗ ∣ 2 = 4 ⋅ 9 + 16 + 4 ⋅ 9 + 4 ⋅ 4 + 8 ⋅ 5 + 4 ⋅ 4 25 = 32 5 , ∣ O H ∣ = 4 10 5 . \displaystyle
\begin{aligned}
|OH|^2
&=\frac1{25}|2\vec a+\vec b+2\vec c|^2\\
&=\frac{4\cdot9+16+4\cdot9+4\cdot4+8\cdot5+4\cdot4}{25}
=\frac{32}{5},
\end{aligned}
\qquad |OH|=\frac{4\sqrt{10}}5. ∣ O H ∣ 2 = 25 1 ∣2 a + b + 2 c ∣ 2 = 25 4 ⋅ 9 + 16 + 4 ⋅ 9 + 4 ⋅ 4 + 8 ⋅ 5 + 4 ⋅ 4 = 5 32 , ∣ O H ∣ = 5 4 10 . (1)の面積を底面積、∣ O H ∣ |OH| ∣ O H ∣ を高さとして V = 1 3 ⋅ 30 ⋅ 4 10 5 = 8 3 3 . \displaystyle
\boxed{V=\frac13\cdot\sqrt{30}\cdot\frac{4\sqrt{10}}5
=\frac{8\sqrt3}{3}}. V = 3 1 ⋅ 30 ⋅ 5 4 10 = 3 8 3 .
**使用解法:** 内積で辺長を求める、二等辺三角形の高さ、線分の内分表示と垂直条件、平面上のアフィン結合と法線条件、底面積と高さによる体積。
**issues:** なし。